جراحی تعویض مفصل شانه یا آرتروپلاستی شانه، روشی برای کاهش درد در بیمارانی است که به آرتریت شانه مبتلا هستند. این جراحی معمولاً به افرادی توصیه میشود که به دلیل بیماری، مفصل شانهشان عملکرد طبیعی خود را از دست داده و قادر به حرکت مناسب نیست. در چنین شرایطی، تعویض مفصل میتواند به بهبود کیفیت زندگی و بازیابی عملکرد شانه کمک کند.
در این مطلب می خواهیم به نحوه انجام این جراحی و علل انجام آن بپردازیم.
جراحی شانه| دکتر شیروانی بختیاری
برای مشاوره و دریافت نوبت با مطب دکتر رضا شیروانی بختیاری، بهترین متخصص ارتوپدی تماس بگیرید.
تعویض مفصل شانه چیست؟
تعویض مفصل شانه، نوعی جراحی تخصصی است که در آن بخشهای آسیبدیده مفصل شانه برداشته شده و با پروتزهای مصنوعی جایگزین میشوند. هدف این جراحی کاهش درد، بازگرداندن دامنه حرکتی طبیعی شانه و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. پس از انجام این جراحی، در بسیاری از موارد بیمار میتواند فعالیتهای روزمره خود را با راحتی و بدون درد انجام دهد.
مفصل شانه یک مفصل تقریبا پیچیده می باشد که از سه قسمت تشکیل شده است که عبارتست از: مفصل گلنوهومرال یا مفصل واقعی شانه، مفصل اکرومیوکلاویکولار و مفصل استرنوکلاویکولار می باشد. در جراحی تعویض مفصل شانه، مفصل مصنوعی یا همان پروتز، جایگزین قسمت آسیب دیده این ناحیه می شود.
برای تشخیص آرتروز شانه، دکتر رضا شیروانی بختیاری ابتدا تصویربرداری با اشعه ایکس استاندارد را درخواست میکند تا وضعیت استخوانها و مفصل شانه بهطور کامل بررسی شود. در مواردی که نیاز به ارزیابی دقیقتر یکپارچگی استخوان باشد، سیتیاسکن نیز انجام میگیرد. علاوه بر این، MRI برای بررسی وضعیت بافتهای نرم اطراف شانه مانند تاندونهای روتاتور کاف کاربرد دارد. در صورتی که شک به آسیب عصبی وجود داشته باشد، با انجام گفتگوی دقیق بیمار محور و تستهای تخصصی مانند الکترومیوگرافی (EMG) و مطالعه هدایت عصبی، عملکرد اعصاب تغذیهکننده عضلات شانه مورد ارزیابی قرار میگیرد.
علت تعویض مفصل شانه چیست؟
جراحی تعویض شانه گزینه ای است که به بیمارانی داده می شود که از اختلال عملکرد مفصل رنج می برند.
1-بیماری آرتروز
مهم ترین عاملی که پزشک تصمیم به تعویض مفصل می گیرد بروز مشکل آرتروز شانه است. آرتروز یا استئوآرتریت بیماری است که باعث می شود غضروف های مفصلی بتدریج ساییده شود در همه ی مفاصل این اتفاق می افتد. یکی از مهم ترین دلایل بروز بیماری آرتروز افزایش سن است.
2-آسیب های تاندونی
پارگی های تاندون های شانه که وسعت زیادی دارند و یکی از دلایلی هستند که می توانند سبب بیماری آرتروز یا همان ساییدگی شدید مفصلی شوند از جمله علل جراحی تعویض مفصل شانه هستند.
3-شکستگی های شدید
افرادی که دچار شکستگی مفصل شانه می شوند و مطابق این شکستگی ها درمان مناسبی صورت نمی گیرد و یا اینکه درمان مناسبی می شوند و به علت آن آناتومی و شکل واقعی شانه قابل بازسازی نیست آن ها افرادی هستند که مستعد بیماری استئوآرتریت شانه یا آرتروز مفصل شانه می باشند . گرچه در یک سری از بیماران به علت شدت شکستگی از همان ابتدا تعویض مفصل شانه انجام می شود .
4-بیماری روماتیسمی
در افراد مبتلا به بیماری روماتیسمی به حدی مفصل تخریب می شود که برای درمان این افراد باید جراحی تعویض مفصل شانه انجام شود.
جراحی تعویض مفصل شانه برای چه کسانی ضروری است؟
جراحی تعویض مفصل شانه زمانی ضروری است که بیمار با درد شدید، کاهش عملکرد مفصل و تخریب ساختاری شانه مواجه باشد، بهطوریکه این مشکلات در انجام فعالیتهای روزمره اختلال ایجاد کنند و سایر روشهای درمانی، همچون دارودرمانی یا فیزیوتراپی، پاسخگو نباشند. در این شرایط، انتخاب نوع مناسب جراحی و پزشک متخصص و باتجربه، نقشی کلیدی در موفقیت درمان دارد.
دکتر رضا شیروانی بختیاری یکی از پزشکان توانمند و باتجربه در این زمینه است که با تکیه بر دانش روز و تکنیکهای جراحی پیشرفته، راهکارهای موثر برای بازگرداندن حرکت و کاهش درد بیماران ارائه میدهد.
- درد شدید و مزمن شانه
- محدودیت حرکتی یا ضعف حرکتی
- عدم پاسخهای درمانی مانند فیزیوتراپی و داروهای درمانی
- آسیبهای شدید ساختاری
- پارگی شدید یا اختلال عملکردی تاندون
- روماتیسم مفصلی
- شکستگیهای شدید یا التهاب مفاصل بعد از ضربه
- سن بالای 50 سال (افراد جوانتر نیز ممکن است نیاز به تعویض مفصل شانه داشته باشند)
بیشتر بخوانید: آرتروسکوپی شانه
افراد مناسب برای جراحی تعویض مفصل شانه چه کسانی هستند؟
در صورت داشتن موارد زیر ممکن است کاندید مناسبی برای انجام این جراحی باشید:
- درد شانه شما به قدری شدید است که با فعالیت های روزمره مانند ظرف شستن، لباس پوشیدن و بالا بردن دست احساس درد زیاد و ناراحتی می کنید.
- دامنه ی حرکتی شما محدود شده است و نمی توانید شانه خود را تکان دهید.
- در شانه خود ضعف دارید.
- دردی دارید که آنقدر بد است که مانع از خواب راحت شما می شود.
- شما داروهای ضد التهاب، تزریق کورتیزون و فیزیوتراپی را امتحان کرده اید و موثر نبوده است.
- شما قبلاً جراحی آرتروسکوپی، روتاتور کاف یا ترمیم شکستگی داشته اید که نتوانسته علائم شما را کاهش دهد.
آمادگی و اقدامات قبل از جراحی تعویض مفصل شانه چیست؟
با مراجعه به پزشک متخصص ارتوپد معمولا یک سری اقدامات مانند عکسبرداری با اشعه ایکس، معاینه فیزیکی و بررسی کامل سابقه پزشکی فرد بیمار صورت می گیرد.
- معاینه فیزیکی بیمار به پزشک کمک می کند تا منبع درد و همچنین علت کاهش دامنه حرکتی را تعیین کند.
- عکسبرداری با اشعه ایکس خارهای استخوانی، سطوح آسیب دیده مفصل بیمار و هر گونه فضای مفصلی باریک را نشان می دهد. اگر ضربه یا آسیبی به شانه وارد شده باشد، اشعه ایکس به پزشک متخصص ارتوپد شما کمک میکند تا ارزیابی کند که آیا شکستگی قابل رفع است یا اینکه آیا شانه شما نیاز به تعویض دارد.
- شرح جزئیات تاریخچه مشکل شانه شامل توصیف درجه درد با فعالیت، از دست دادن حرکت و درد در حالت استراحت، درمان های قبلی شامل داروها، تزریقات، فیزیوتراپی و جراحی های قبلی برای جراح است.
بعد از تعیین اینکه شما به جراحی نیاز دارید، سایر اقدامات انجام می شوند مانند:
- یک سری آزمایشات قبل از عمل یک تا دو هفته قبل از جراحی برنامه ریزی می شود. آن ها معمولاً عبارتند از: برخی آزمایشهای خون، الکتروکاردیوگرام (EKG) که فعالیت الکتریکی قلب شما را ارزیابی میکند .
- برخی از داروها ممکن است قطع شوند زیرا جراحی را پیچیده می کنند و سایر داروهایی که ممکن است نیاز به ادامه داشته باشید.
- یک هفته قبل از جراحی باید مصرف هر گونه داروی ضد التهابی از جمله آسپرین را قطع کنید مگر اینکه دستور دیگری داده شود. در این ویزیت دستورالعمل هایی در مورد داروهای روزانه به شما داده می شود.
جراحی تعویض مفصل شانه چه مشکلاتی را درمان می کند؟
بیش از ۹۵٪ از بیماران یک سال پس از عمل تعویض مفصل شانه، بدون درد قابل توجه، عملکرد بسیار خوبی در شانه خود دارند و قادر به انجام فعالیتهایی مانند شنا، تنیس و یوگا هستند. در نتیجه، جراحی تعویض مفصل شانه معمولاً زمانی ضروری میشود که درد و نقص عملکرد شدید، ناشی از آرتریت یا آسیب ساختاری شانه وجود داشته باشد و سایر روشهای درمانی موضعی یا غیرجراحی مؤثر نباشند.
دکتر رضا شیروانی بختیاری با تکیه بر تجربه و دانش تخصصی خود، این جراحی را با بهترین کیفیت و نتیجه برای بیماران انجام میدهد و کمک میکند تا آنها استقلال و کیفیت زندگی خود را دوباره به دست آورند.
- آرتریت پیشرفته شانه: استئوآرتریت (ساییدگی و فرسودگی غضروف مفصل)
- آرتریت روماتوئید و سایر بیماریهای التهابی مفصل: در این موارد غضروف مفصل تخریب شده و استخوانها مستقیماً با هم تماس پیدا میکنند که موجب درد شدید، تورم و کاهش حرکت میشود.
- پارگی شدید تاندونهای روتاتور کاف: وقتی پارگی وسیع و غیر قابل ترمیم باشد و باعث آرتروپاتی (ترکیب پارگی تاندون و آرتروز) شود.
- نکروز آواسکولار استخوان شانه: مرگ سلولهای استخوانی به دلیل کاهش یا قطع جریان خون که باعث شکستگی و تخریب مفصل میشود.
- شکستگی پیچیده استخوان شانه: شکستگیهایی که قابل ترمیم نیستند و موجب تخریب مفصل میشوند.
- آرتروپاتی پس از تروما یا دررفتگیهای مکرر: آسیبهایی که باعث تحلیل غضروف و درد مزمن میشوند.
- درد و محدودیت حرکتی شدید که به درمانهای غیرجراحی پاسخ نمیدهد: درد پایدار و ناتوانکننده که کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار داده است.
جراحی تعویض مفصل شانه چگونه انجام می شود؟
هدف اصلی جراحی تعویض مفصل شانه، کاهش درد مزمن و بهبود قابلتوجه حرکت مفصل شانه است تا بیمار بتواند دوباره کیفیت زندگی طبیعی و فعال خود را بازیابد. در این عمل جراحی، بخشهای آسیبدیده و فرسوده مفصل شانه که باعث درد و محدودیت حرکتی شدهاند، با استفاده از پروتزهای پیشرفته و مصنوعی جایگزین میشوند. این پروتزها طوری طراحی شدهاند که عملکرد مفصل طبیعی را شبیهسازی کنند و به بیمار امکان دهند تا پس از بهبودی، فعالیتهای روزمره و حتی ورزشی را با راحتی و بدون درد انجام دهد.در نهایت، این جراحی گامی موثر در بازگرداندن استقلال حرکتی و بهبود کیفیت زندگی بیمار به شمار میرود.
در ادامه، مراحل جراحی تعویض مفصل شانه را به زبان ساده و کامل برای شما توضیح خواهیم داد تا بهتر با روند این عمل آشنا شوید:
- بیهوشی و آماده سازی بیمار
این جراحی تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی منطقهایی انجام میشود. در حین جراحی بیمار نیمه نشسته قرار میگیرد تا دسترسی به مفصل شانه تسهیل شود. - ایجاد برش و دسترسی به مفصل
یک برش حدود 10 سانتیمتری در جلو شانه ایجاد میشود. در روشهای سنتی ممکن است عضلهای از روتاتور کاف بریده شود. اما در روشهای نوین پزشکان تلاش میکنند ل کمترین آسیب به بافتهای نرم وارد شود - برداشتن بخشهای آسیب دیده مفصل
سر استخوان بازو که آسیب دیده یا دچار آرتروز است، با ابزارهای مخصوص بریده میشود و سپس حفره مفصلی برای نصب پروتز آماده میشود. - نصب پروتز
پروتز فلزی به سر استخوان بازو و کاسه پلاستیکی به حفره مفصلی متصل میشود. - بستن برش و مراقبت پس از جراحی
پس از جایگذاری پروتزها، عضلات و پوست با بخیه بسته میشود. ممکن است یک لوله کوچک برای تخلیه مایعات در محل جراحی قرار داده شود که پس از چند روز برداشته میشود.
مدت زمان جراحی و بستری
این جراحی معمولا ۱ تا ۳ ساعت طول میکشد و بیمار ممکن است یک یا دو روز در بیمارستان بستری شود، که بسته به شرایط فرد متفاوت است.
نتیجه گیری
جراحی تعویض مفصل شانه، یک راهحل موثر و نجاتبخش برای افرادیست که سالها با درد شانه، محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی دستوپنجه نرم کردهاند. این عمل با جایگزینکردن قسمتهای آسیبدیده مفصل با پروتزهای مصنوعی مدرن، نهتنها درد را به شکل قابل توجهی کاهش میدهد، بلکه امکان بازگشت به فعالیتهای روزمره، ورزشی و حتی خواب راحت شبانه را هم فراهم میکند.
برای رسیدن به بهترین نتیجه، انتخاب یک جراح با تجربه و دانش روز اهمیت بسیار زیادی دارد. دکتر رضا شیروانی بختیاری با سالها تجربه در حوزه جراحیهای تخصصی شانه، یکی از گزینههای مطمئن برای انجام این جراحی حساس به شمار میرود.
