فشارهای ناشی از نحوه ی راه رفتن نادرست و کفش نامناسب یا عوامل دیگری باعث انحراف شست پا (بیماری هالوکس والگوس) می شود. در این بیماری به دلیل فشار زیاد به شست یک برآمدگی استخوانی در مفصل آن پدیدار می شود. کج شدن شست پا میتواند دلایل زیادی داشته باشد که بعضی از آن ها قابل کنترل هستند. در اکثر مواقع با روش های مراقبت از پا مانند پوشیدن کفش های مناسب و غیره درد این بیماری کاهش مییابد. اما در برخی مواقع تنها راه جراحی است. امروز با ما همراه باشید تا در مورد علت انحراف شست پا و درمان آن صحبت کنیم.
انحراف شست پا
انحراف شست پا (Hallux Valgus) باعث ایجاد برآمدگی استخوانی در مفصل اول شست پا می شود. این بیماری در سنین بالا به ویژه در زنان رایج است. این عارضه در محل مفصل متاتارسوفالانژیال که به سمت خارج منحرف شده است، ایجاد می شود.
این بدشکلی پا در اثر سال ها فشار روی مفصل شست پا (مفصل متاتارسوفالانژیال یا MTP) اتفاق می افتد. در نهایت، مفصل انگشت پا از تراز خارج شده و یک برآمدگی استخوانی ایجاد می شود.
علت انحراف شست پا
علت دقیق این عارضه مشخص نشده است. ولی فشار ناشی از راه رفتن شما (مکانیک پا) یا شکل پا (ساختار پا) باعث می شود انگشت شست پا به سمت انگشت دوم خم شود. کج شدن انگشت شست پا به تدریج در طول زمان ایجاد میشوند. پوشیدن کفش های پاشنه بلند نیز به ایجاد این عارضه کمک می کند زیرا قسمت جلوی پا را به سمت پنجه ی باریک کفش می راند. ایستادن برای مدت طولانی و پوشیدن کفشهای باریک و نامناسب میتواند درد آن را بدتر کند.
همچنین در برخی موارد، به ویژه در کودکان و سنین بلوغ، عوامل وراثتی در ایجاد این عارضه نقش دارد و یا ابتلا به بیمارهای التهابی مانند آرتریت روماتوئید خطر ایجاد به این عارضه را افزایش می دهد.
علائم انحراف شست پا چیست؟
نشانه های انحراف شست پا یا بیماری هالوکس والگوس عبارتند از:
- تورم و برجستگی خارج از شست پا
- انحراف شست پا به سمت انگشت دوم
- تورم و التهاب اطراف برجستگی
- ناتوانی در خم کردن انگشت شست پا، یا درد و سوزش هنگام تلاش برای خم کردن آن
- مشکل در پوشیدن کفش های معمولی
- ایجاد میخچه یا پینه (پوست ضخیم شده)
- انگشت چکشی (تاندون ها و مفاصل انگشتان پا دردناک و سفت)
- بی حسی در انگشت شست پا
انحراف شست پا را چطوری تشخیص دهیم؟
شما با مشاهده برجستگی در کنار پای خود و درد و علائمی که در بالا گفته شد، باید به پزشک متخصص ارتوپد مراجعه کنید. پزشک با معاینه فیزیکی به راحتی می تواند این عارضه را تشخیص دهید و برای اطمینان بیشتر و شدت انحراف شست شما رادیوگرافی انجام می شود.
چطور می توانیم از انحراف شست پا جلوگیری کنیم؟
استفاده از کفش مناسب برای جلوگیری از ایجاد یا بدتر شدن انحراف شست پا حائز اهمیت است. به طور کلی باید کفش هایی با پنجه پهن، پاشنه کوتاه و کفی نرم بخرید. از کفش های باریک و نوک تیز و کفش های پاشنه بلند که جلوی پا شما را تحت فشار قرار می دهند خودداری کنید. اگر صافی کف پا یا مشکل ساختاری ارثی دیگری دارید، از کفش های مخصوص استفاده کنید.
درمان انحراف شست پا
تنها راهی که به طور قطعی انحراف شست پا را درمان می کند، جراحی است. البته اگر انحراف شست پای شما خفیف باشد و یا درد زیادی ندارید کارهایی وجود دارد که به کاهش علائم و درد شما نیز کمک میکند مانند:
1- پدهای مخصوص: پدها می توانند درد را کاهش دهند. برای نگه داشتن پا در موقعیت صحیح می توانید از این پدها استفاده کرد.
2- تغییر کفش: تعویض کفش با پنجه پهن و عمیق می تواند فشار را از انگشتان پا کم کند.
3- کفش های مخصوص: استفاده از کفش های مخصوص که توسط پزشک تجویز می شوند به کاهش درد گمک میکند. برخی از افراد با بستن آتل در شب که باعث صاف نگه داشتن انگشت شست پا می شود، تسکین می یابند.
4- مسکنها: می توانید داروهای مسکن مانند استامینوفن یا ایبوبروفن برای کاهش درد مصرف کنید. همچنین از کمپرسخ یخ برای کاهش تورم و قرمزی استفاده نمایید.
5- فیزیوتراپی: ماساژ و فیزیوتراپی توسط افراد متخصص می تواند به کاهش التهاب و درد کمک کنند.
6- تزریق: تزریق استروئید ممکن است درد و تورم را کاهش دهد، اما اگر زیاد استفاده شود یا به خود مفصل تزریق شود، ممکن است مضر باشد.
جراحی انحراف شست پا
اگر درمانهای غیرجراحی کمکی نکرد و راه رفتن بسیار دردناک شد، ممکن است پزشک جراحی را توصیه کند. در مورد روش درمان انتخابی برای این عارضه بین جراحان، نظرات متفاوتی وجود دارد. در اینجا تنها چهار روش از میان روش های متعدد در دسترس نام برده می شود.
- اصلاح اگزوستوز
- استئوتومی توام با جابجایی گردن استخوان متاتارس اول
- آرترودز
- آرتروپلاستی توام با برش استخوان
روش آرتروپلاستی توام با برش استخوان با تکنیک keller به طور گسترده ای برای بیماران مسن استفاده می شود. هدف از این عمل جراحی، ایجاد یک مفصل کاذب شناور و کاملا متحرک بین متاتارس اول و بند اول انگشت شست و اصلاح وضعیت قرارگیری این استخوان ها است.
با این عمل جراحی، اندازه انگشت شست کوتاه تر شده، حالت شلی پیدا می کند و کنترل حرکات انگشت شست نیز کاهش می یابد. در مورد بروز این عوارض باید به بیمار هشدار داد. با این حال نتایج این عمل جراحی معمولا در بیماران مسن که نمی خواهند مسافت زیادی پیاده روی کنند یا در فعالیت های ورزشی شرکت نمایند، رضایت بخش است و علائم اصلی این عارضه بهبود پیدا می کند.
هنگامی که هالوکس والگوس شدید در یک بیمار مسن با صاف شدن قوس کف پا و خمیدگی قابل توجه انگشتان پا همراه است هر گونه عمل جراحی، نتایج ناامید کننده ای خواهد داشت و استفاده از کفش های مخصوص معقول تر است.
در صورت داشتن این مشکل حتما به پزشک متخصص ارتوپد مراجعه کنید. پزشک با معایناتی که انجام می دهد بهترین راه درمان را به شما پیشنهاد می دهد.
